Werk van Typisch Pitti december 2020: OnderwijsAdvies – onderwijs op maat voor groepjes leerlingen

Alweer de laatste blogpost van 2020. Deze maand: mijn opdracht voor de organisatie OnderwijsAdvies. Door de lockdown tijdens de coronacrisis hebben veel leerlingen een onderwijsachterstand opgelopen. Het komende half jaar begeleid ik dertien leerlingen op een basisschool in Zoetermeer. Deze leerlingen kunnen wat extra hulp gebruiken bij taal en lezen.

Met zes leerlingen uit groep 4 lees ik een tekst over Freek Vonk. Spannend! Hij is gebeten door een haai. Maar, het gaat nu niet om de inhoud. De leerlingen moeten deze tekst technisch goed lezen. We bespreken de moeilijke en lange woorden en lezen in koor de tekst met elkaar. Een leerling uit groep 5 en twee leerlingen uit groep 6 worstelen met de ou(w) en de au(w). Tja, daar is geen echte regel voor. We verzinnen zoveel mogelijk woorden met ou(w) en maken ook een lijst van woorden met au(w). Met moeite staan er zes woorden op iedere lijst. Hmm, die vullen we volgende week wel verder aan.

Leerachterstand

De lockdown in het voorjaar. Het was voor de basisscholen én de leerlingen een hele omschakeling: van dagelijks fysieke lessen in een klaslokaal naar (onregelmatige) online lessen die thuis op een laptop, computer of mobiele telefoon te volgen waren. Het is dan ook niet vreemd dat in deze periode niet alle leerlingen optimaal gebruik hebben kunnen maken van het onderwijs. Hierdoor hebben veel leerlingen een leerachterstand opgelopen.

Subsidie

Het kabinet heeft extra geld ter beschikking gesteld om deze leerachterstanden, veroorzaakt door de coronacrisis, weg te werken. Schoolbesturen konden deze subsidie aanvragen. Ze kunnen het geld per leerling onder andere inzetten bij OnderwijsAdvies. Deze organisatie biedt extra ondersteuning in taal-, reken- en leesonderwijs op basisscholen. Er kwamen heel veel verzoeken binnen en OnderwijsAdvies had daardoor op korte termijn een aantal onderwijsbevoegden nodig. Taadaa: hier ben ik! 

Een school in Zoetermeer

Omdat er heel veel scholen een aanvraag hadden gedaan bij OnderwijsAdvies, mocht ik mijn wensen doorgeven. Fijn! Graag een school binnen Zoetermeer en ik vind de gebieden ‘taal’ en ‘lezen’ het leukst. Al gauw was er een mooie match. Tot aan de zomervakantie fiets ik iedere woensdagmiddag naar een school in de buurt. Daar begeleid ik dertien leerlingen: zes uit groep 4, twee uit groep 5, twee uit groep 6, twee uit groep 7 en één uit groep 8.

Komende maanden

Voor groep 4 staat de spellingregel f/v volgende week op de planning. Ik bedenk dat ik een woorddictee op kaartjes laat schrijven. Dan kunnen we daarna memory spelen. Extra bijles mag ook best leuk zijn! Voor de leerlingen uit groep 7 ga ik de volgende keer aan de slag met Engelse en Franse leenwoorden én met het benoemen van woordsoorten. Een afwisselend programma.

Wat mij de komende maanden precies te wachten staat, weet ik nog niet. In elk geval ga ik mijn uiterste best doen om de leerachterstanden bij deze leerlingen weg te werken. Op naar leerzame én gezellige woensdagmiddagen!


Opdrachtgever: OnderwijsAdvies
Periode: november 2020 tot juni 2020
Doelgroep: kinderen uit de groepen 4 tot en met 8
Middelen: fysieke taal- en leesbegeleiding op locatie met de materialen die de leerlingen op hun school gewend zijn
Meer informatie: https://www.onderwijsadvies.nl/nieuws/extra-geld-voor-onderwijs-door-coronacrisis/


 

Werk van Typisch Pitti november 2020: Stichting Piëzo

Niet al mijn werk levert geld op. En dat hoeft ook niet, wat mij betreft. Deze maand vertel ik over mijn vrijwilligerswerk voor Stichting Piëzo. Voor deze stichting geef ik les aan nieuwkomers in Nederland. Inmiddels heb ik twee verschillende groepen begeleid. In deze blogpost vertel ik hoe ik wekelijks mijn kennis en kwaliteiten op een heel bijzondere manier kan inzetten. 

Ongeveer een jaar geleden zocht ik contact met Piëzo om vrijwilligerswerk voor hen te gaan doen. Waarom? Om meerdere redenen. Om de tijd die ik over had nuttig te besteden. Om meer sociale contacten te hebben buiten de deur. (Zzp’er zijn, heeft vele voordelen, maar een nadeel voor mij is vaak de ‘eenzame’ kant.) En bovenal omdat ik andere culturen interessant vind.

Juf, jij lief!

In december 2019 begin ik als vrijwilliger van een groepje dames. Een heel diverse groep. Ze verschillen in leeftijd, in land van herkomst en ze zijn ook niet allemaal even lang in Nederland. Sommigen spreken een paar woorden Nederlands, anderen kunnen zich prima uitdrukken in onze taal. De vrouwen hebben één ding gemeen: ze zijn moeder en hebben minimaal één kind in de basisschoolleeftijd. En ze willen graag weten hoe het er op de school van hun kind aan toegaat, want het Nederlandse onderwijssysteem is toch echt heel anders dan het onderwijssysteem in het land waar ze vandaan komen. Wat is eigenlijk een ib’er? Hoe moet ik dit rapport lezen? Wat staat er precies in deze nieuwsbrief? Hoe voer ik een tienminutengesprek met de leerkracht? En hoe kan ik mijn kind thuis het best helpen met huiswerk?

Op vrijdagochtend komen alle schoolse onderwerpen aan bod. En ik heb net zoveel vragen als zij. Hoe werkt het onderwijssysteem in hun land? Hoe lang zijn zij zelf naar school geweest? In welke vakken waren zij goed? We leren van elkaar en met elkaar. Gaandeweg leren we elkaar beter kennen en hebben we het stiekem ook over niet-schoolse zaken. We leven met elkaar mee, wisselen recepten uit, we lachen en hebben het gezellig met elkaar.

Een keer besteedde ik een deel van een les aan het belang van het geven van complimenten. In Nederland vinden we het normaal om kinderen te motiveren door complimenten te geven. Dat is niet overal vanzelfsprekend. Voor deze les schreef ik voor alle cursisten individueel een compliment op. Natuurlijk kreeg ik daarna ook complimenten terug: ‘Jij ben erg doordachte iemand’ en ‘Juf, jij lief!’

Taallessen voor beginners

Vanaf september 2020 ben ik gestart met een nieuwe groep. Op maandagochtend geef ik taalles aan nieuwkomers in Nederland. Mijn groep bestaat uit ongeveer 11 personen, vrouwen én mannen. Ze zijn allemaal nog maar kort in Nederland en willen Nederlands leren. Ik werk deels met de methode Spreektaal. In deze methode komen herkenbare onderwerpen aan de orde: familie/vrienden, eten/drinken, dag/tijd, wonen, vrije tijd, reizen, het weer etc. Het is belangrijk om veel te oefenen met spreken. Grammatica en spelling komen later wel. Dus, we kletsen wat af. Met handen en voeten als dat nodig is. En soms heeft google translate ook een cruciale rol.

Onbetaalbaar

Niet alles wat je doet, hoeft geld op te leveren. Wat dit werk wél oplevert, is met geen munt te betalen:

  • Je bent nooit te oud om te leren.
    De oudste dame van de groep, 73 jaar, woont hier pas een paar weken. Ze wil graag Nederlands leren spreken om met haar kleinkinderen te kunnen praten.
  • Altijd blijven doorzetten.
    Ook als je leven een hel is, omdat je je familieleden mist die in een ander land wonen (en je ze niet kunt opzoeken vanwege corona!) of omdat je binnenkort wellicht Nederland uitgezet wordt, geef je niet op. Iedere week zet iedereen zich volop in om zich beter te kunnen aanpassen in Nederland.
  • Dankbaarheid
    Na iedere les overladen de cursisten mij weer met bedankjes. Ik heb geen idee waarom. Ik bedank ze iedere week terug.

Dit prachtige bloemstukje staat sinds een paar weken bij mij thuis op tafel. Het is een cadeautje dat ik gekregen heb van een cursist van Piëzo, die hier op bezoek kwam. Groen en oranje: perfect passend bij de kleuren van mijn huiskamer. Tijdens de lockdown in het voorjaar videobelden we af en toe, omdat de lessen niet doorgingen. Zij had mijn inrichting goed bekeken én onthouden.

Juf, jij lief? Jullie ook lief!


Titel: taalvrijwilliger
Periode: december 2019 – heden
Opdrachtgever: Stichting Piëzo
Doelgroep: nieuwkomers uit alle landen van de wereld
Middelen: fysieke taallessen
Bijzonder: Dit werk levert meer voldoening op dan ieder ander project waaraan ik het afgelopen jaar gewerkt heb.
Meer informatie: https://stichtingpiezo.nl


 

Werk van Typisch Pitti oktober 2020: LAPPA®kinderboeken

De blogpost voor de maand oktober gaat over: Lappa. Lappa speelt de hoofdrol in een serie prentenboeken voor kinderen van drie tot zes jaar. In opdracht van schrijfster Mirjam Visker denk ik soms mee over het concept van een nieuw verhaal, lees ik de eerste opzet van de teksten kritisch en geef opbouwende feedback.

Lappa is speels en nieuwsgierig. Met een open blik ontdekt hij de wereld om zich heen. Lappa groeit op in een veilige omgeving. Hij heeft een vader, een moeder en ook opa en oma spelen soms een rol. Lappa heeft een huisdier: Hondje Wof. En Lin is de beste vriendin van Lappa.

Illustratie uit Lappa is jarig. Na het grote verjaardagsfeest brengt de vader van Lappa alle vriendjes weer naar huis

Wat maakt Lappa bijzonder?

In een prentenboek staan de illustraties natuurlijk altijd centraal. De illustraties in de boeken over Lappa hebben een geheel eigen stijl. Ze zijn vrolijk, kleurrijk en alle vormen hebben zwarte contouren. In de Lappa-prentenboeken speelt ook de tekst een belangrijke rol. De tekst en de illustraties vullen elkaar aan. Maar, wat de LAPPA® kinderboeken naar mijn mening écht bijzonder maakt, zijn de ‘vriendjesvragen’. Op iedere pagina staat een ‘vriendjesvraag’. Deze vraag zet aan tot interactie tussen de voorlezer en de luisteraar. De vragen betrekken de jonge luisteraars direct bij het verhaal en zorgen voor stof tot nadenken.

Illustratie uit Lappa krijgt een tuintje. De vriendjesvraag zorgt voor gespreksstof.

Het karakter van Lappa

Ik herinner mij dat ik aan het begin van onze samenwerking in 2016 met Mirjam sprak over wat we belangrijk vonden in het karakter van Lappa. Lappa is enthousiast. Hij is ook altijd heel nieuwsgierig. Dat is een mooie karaktertrek, want als je nieuwsgierig bent, sta je open voor het leren van nieuwe dingen. Lappa is jong en leert in ieder boek zichzelf en de wereld beter kennen. En hij neemt zijn lezers daarin natuurlijk mee.

Als ik feedback geef op een script van een nieuw prentenboek let ik er altijd op dat het wezenlijke karakter van Lappa goed naar voren komt.

Illustratie uit Lappa en de maan. Lappa reist op de maan over de hele wereld. Hij stelt onder andere vragen over de woestijn.

Herkenbare thema’s

De prentenboeken van Lappa hebben allemaal herkenbare thema’s voor peuters en kleuters. Enkele titels zijn Lappa bij de dokter, Lappa is jarig, Lappa op de boerderij, Lappa in de dierentuin, Lappa is verdrietig en Lappa doet boodschappen. Gevoelens spelen een belangrijke rol in alle boekjes. Deze gevoelens zijn ook allemaal heel herkenbaar. Zo is Lappa boos en verdrietig in het boekje Lappa wordt kampioen, als hij op school netjes moet knippen. Daarin is hij niet goed. Gelukkig kan Lappa het leren door te blijven proberen en goed te oefenen. En Lappa is ongerust in Lappa en zijn vriendjes als Hondje Wof weg is.

Soms vraagt Mirjam mij om mee te denken over geschikte onderwerpen voor nieuwe boekjes. Altijd leuk om suggesties te geven! En als ik meedenk over een concept, dan kijk ik of er voldoende diepgang mogelijk is in de gevoelswereld van Lappa. Dat vind ik een belangrijk aspect.

Ik ben nu alweer benieuwd naar het thema van het volgende prentenboek!

Illustratie uit Lappa krijgt een tuintje. Lappa is verdrietig als de vogels de zaden uit zijn tuintje hebben opgegeten.


Titel materiaal: LAPPA® kinderboeken
Periode: november 2016 – heden
Opdrachtgever: Mirjam Visker
Doelgroep: kinderen van drie tot zes jaar
Middelen: vrolijke, kleurrijke prentenboekjes waarin illustraties en tekst elkaar aanvullen
Bijzonder: De prentenboeken van Lappa zijn ook tweetalig verkrijgbaar!
Meer informatie: https://www.lappabooks.nl


 

Werk van Typisch Pitti september 2020: loopbaanoriëntatie en loopbaanbegeleiding (LOB)

Ook deze maand weer een blogpost over een mooi educatief project, waaraan ik een bijdrage geleverd heb. Voor de maand september ik gekozen voor een project, dat ik in opdracht van en in samenwerking met Vuurrood uitgevoerd heb voor het NPRZ (Nationaal Programma Rotterdam Zuid).

Ik ben geboren en opgegroeid in Rotterdam. Toen ik op de basisschool zat, werden er geen loopbaanoriëntatie en loopbaanbegeleidingslessen gegeven. Volgens mij bestonden ze niet eens. Maar, het kan ook dat ‘mijn’ basisschool daar niet aan deed. Hoe dan ook, ik leerde pas nadenken over mijn toekomstige loopbaan op de middelbare school.

Voor mij geen probleem: ik wist al vanaf mijn zesde jaar dat ik juf wilde worden! Dat stond als een paal boven water. (Dat ik uiteindelijk na vier jaar ‘juf’ te zijn geweest alweer verder wilde kijken, had ik toen nooit gedacht!)

NPRZ

Het NPRZ, het Nationaal Programma Rotterdam Zuid, bestaat sinds 2012. Het programma werkt aan een gezonde toekomst voor Rotterdam-Zuid en zijn inwoners. Het NPRZ zorgt onder andere voor LOB-lessen en LOB-activiteiten voor het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs om leerlingen vanaf groep 6 te helpen bij het maken van kansrijke loopbaankeuzes en te begeleiden bij het voltooien van hun opleiding.

Talenten en interesses

Misschien vraag je je af waarom het nodig is om leerlingen van tien jaar al te laten nadenken over hun toekomstige baan. Dat is toch nog ver van hun bed? Inderdaad. Daarom beogen de LOB-lessen voor het basisonderwijs voornamelijk andere doelen. Het is bijvoorbeeld handig om te leren hoe je keuzes kunt maken. En, het is fijn om te ontdekken waar je goed in bent en wat je leuk vindt om te doen. Natuurlijk leren de leerlingen ook meer over de werkmogelijkheden in hun omgeving.

Opdracht van Vuurrood

In de blogpost van augustus schreef ik over enkele projecten die ik uitvoerde voor Stichting Nederland Schoon. Bij een van die projecten leerde ik Vuurrood kennen, een bureau voor communicatie en educatie. Vuurrood benaderde mij voor het project ‘Gaan voor een baan’ van het NPRZ. Supertof!

Wat was mijn taak?

Er waren al veel (losse) LOB-lessen ontwikkeld door Loopbaangroep voor het programma ‘Gaan voor een baan’. Aan mij de eer structuur aan te brengen, om één heldere, compacte vorm te ontwikkelen om al deze lessen in te gieten. Een uitdagende puzzel! Uiteindelijk telt het online platform, dat Vuurrood maakte, 29 online lessen voor het basisonderwijs waar leerkrachten en leerlingen gratis gebruik van kunnen maken.

Drie lessen van het platform ‘Gaan voor een baan’.


Titel lesmateriaal: Gaan voor een baan
Periode: najaar 2019 – voorjaar 2020
Opdrachtgever: Vuurrood (en het NPRZ)
Doelgroep: groep 6 tot en met 8
Middelen: handleiding per les en werkbladen voor de leerlingen
Bijzonder: Sneak preview! Op dit moment ben ik voor Vuurrood voor het NPRZ bezig met de LOB-lessen voor het voortgezet onderwijs!
Meer informatie: https://lessen.gaanvooreenbaan.nu/


Deel van de handleiding van de les ‘Cookies & cake’ met een werkblad bij die les.

Werk van Typisch Pitti augustus 2020: Stichting Nederland Schoon – (zwerf)afvaleducatie

Iedere maand schrijf ik een blogpost over een bijzonder educatief project, waaraan ik een bijdrage geleverd heb. In de blogpost van augustus schrijf ik over projecten, die ik in opdracht van Stichting Nederland Schoon uitvoerde. 

Het is alweer twee jaar geleden dat ik werkte voor Stichting Nederland Schoon, maar ik vergeet het nooit meer: de afbraaktijden van verschillende soorten zwerfafval. De afbraaktijd is de tijd die de natuur erover doet om afval te verteren. Even een miniquiz. Welke afbraaktijd hoort bij welk zwerfafval?


zwerfafval
een krant
een plastic tasje
een stuk kauwgom
een blikje cola

afbraaktijden
20 jaar
50 jaar
6 maanden
oneindig

Ben je benieuwd naar de goede antwoorden? Je vindt de antwoorden van de quiz onderaan deze blogpost.

Zwerfafval en recycling

Stichting Nederland Schoon wil zwerfafval in Nederland voorkomen en bestrijden. Ze zetten zich in om de schone norm bij mensen onder de aandacht te brengen en te verankeren. Kinderen en jongeren zijn een belangrijke doelgroep. Immers, jong geleerd is oud gedaan.

Stichting Nederland Schoon heeft diverse (gratis) lesmaterialen ontwikkeld rondom zwerfafval en afvalrecycling. Alle materialen zijn leerzaam én leuk.

Wat deed ik?

Van september 2017 tot juni 2018 werkte ik gemiddeld twee dagen per week bij Stichting Nederland Schoon. NederlandSchoon wilde een flinke slag maken op educatiegebied. Er waren veel ideeën. Ik heb meegewerkt aan de ontwikkeling van heel veel verschillende materialen. We maakten onder andere een Zwerfafvalbattle (een online quiz voor twee teams), een Zwerfafvalspel (een fysiek spel over afbraaktijden), korte afvallessen met bijbehorende handleidingen voor alle groepen van de basisschool (zie een aantal van deze werkbladen hieronder) en twee Afvalkoffers.

De Afvalkoffers

Twee van de grootste projecten waarvoor ik verantwoordelijk was, waren de Afvalkoffers. De eerste Afvalkoffer was bedoeld voor de bso. Vanwege het grote succes van deze Afvalkoffer heb ik die koffer later ook aangepast voor het basisonderwijs. In de Afvalkoffer zitten activiteitenkaarten met leuke en praktische (knutsel)opdrachten, puzzels, spelletjes, quizjes, opschoontips en nog veel meer. De leerlingen komen van alles te weten over het voorkomen van zwerfafval en het recyclen van afval.


Titel lesmateriaal: meerdere projecten
Periode: september 2017 – juni 2018
Opdrachtgever: Stichting Nederland Schoon
Doelgroep: groep 1 tot en met 8
Middelen: onder andere handleidingen, werkbladen, (online)spellen en de Afvalkoffers
Bijzonder: Ik werkte gedurende deze langlopende opdracht twee dagen per week op locatie bij Stichting Nederland Schoon.
Meer informatie: https://www.aandeslagmetafval.nl


Antwoorden van de miniquiz over afbraaktijden:
een krant – 6 maanden; een plastic tasje – oneindig; een stuk kauwgom – 20 jaar; een blikje cola – 50 jaar

 

Werk van Typisch Pitti juli 2020: Kasteel Op Slot – een escaperoom

Mijn blogpost van juli gaat over een heel bijzonder project: Kasteel Op Slot. Vol trots vertel ik deze maand over een geheel eigen project dat ik samen met mijn oudste zoon Stach bedacht en uitgevoerd heb in de afgelopen weken. Vers van de pers!

Stel je voor… je bent opgesloten in een groot, sprookjesachtig kasteel. De poort zit dicht met een cijferslot van zes cijfers. In het kasteel ontmoet je zes personen. Bij iedere persoon kun je één cijfer van de code te weten komen. Alleen, je krijgt die cijfers niet zomaar. Je zult er iets voor moeten doen. Lukt het jou om te ontsnappen?

Een fantastisch idee

In juni heb ik maar weinig opdrachten en eigenlijk verveel ik mij een beetje. Op een dag krijg ik opeens een goed idee. Ik vind het spelen van escaperooms heel erg gaaf. En ik zie slechts weinig escaperooms die speciaal geschikt zijn voor kinderen. Een gat in de markt? Ik zou zo’n escaperoom best wel kunnen maken! Hoewel … ik ben goed in het bedenken van educatieve concepten en ik kan educatieve teksten schrijven, maar ik weet niks van programmeren en vormgeven. Gelukkig heb ik een briljante zoon (Stach) in huis, die daar toevallig heel goed in is. Stach heeft er zin in en bruist van de ideeën. Dus, we gaan meteen van start.

Aan de slag

Mijn zoon Stach en ik brainstormen flink. Een fysieke escaperoom is niet haalbaar. Helemaal online vind ik niet spannend genoeg. We komen uit op een escaperoom die deels online staat en waarvoor je ook per post een geheimzinnige envelop opgestuurd krijgt. Als je die envelop ontvangen hebt, kun je het spel pas spelen.

Kaartjes die je per post ontvangt.

Samenwerking

Stach en ik vullen elkaar uitstekend aan. Alles wat ik niet kan, lost hij op. Zo bouwt hij bijvoorbeeld een website met een betaalsysteem erachter, terwijl ik broed op een bijzondere woordzoeker die in de keuken van het kasteel opgelost moet worden. Ik zet de puzzels in Word op papier en Stach geeft ze professioneel vorm in InDesign of Photoshop. We werken keihard, want we willen het spel vóór de zomervakantie nog af hebben.

Het speelbord en diverse puzzels van Kasteel Op Slot.

Gelukt!

Als de escaperoom ‘af’ is, laten we hem enkele malen testen door kinderen uit de doelgroep. We bestellen het drukwerk, zetten de laatste puntjes op de ‘i’ en … taadaa! Kasteel Op Slot is een feit! Ik ben supertrots op het resultaat.

Neem gerust een kijkje op kasteelopslot.nl, bestel de escaperoom als je interesse hebt en laat een review achter als je het spel hebt gespeeld. Alvast veel plezier!


Titel lesmateriaal: Escaperoom ‘Kasteel Op Slot’
Periode: juni 2020 – nu
Opdrachtgever: in eigen beheer uitgegeven en uitgevoerd
Doelgroep: kinderen van 10 tot en met 13 jaar (en stiekem ook hun ouders of leerkrachten)
Middelen: de escaperoom werkt deels online. Maar, als je de escaperoom bestelt, dan krijg je ook een envelop met zes kaartjes en een mystery item toegestuurd.
Bijzonder: Mijn zoon Stach is supergoed met programmeren en designen. Hij heeft alles ontworpen. De teksten en inhoud van de diverse puzzels maakte ik.
Meer informatie: kasteelopslot.nl of stuur mij een mailtje: info@typischpitti.nl. Bekijk vooral ook het promotiefilmpje!


 

 

 

Werk van Typisch Pitti juni 2020: Kunstgebouw – erfgoededucatie

Iedere maand schrijf ik een blogpost over één bijzonder educatief project, waaraan ik een bijdrage geleverd heb. Voor de blogpost van juni heb ik gekozen voor een project waarmee ik nog steeds bezig ben. Voor Kunstgebouw werk ik dit jaar mee aan negen verschillende erfgoedprojecten.

Wat is erfgoed? En hoe bepaal je of iets erfgoed is? Weet je dat je in de gemeente Katwijk nog steeds sporen kunt vinden van de Tweede Wereldoorlog? Weet je wat sleuteldorpen zijn? En heb je wel eens gehoord van ‘waaltjes’? Dit zijn zomaar een paar vragen waarop je in de erfgoedprojecten antwoorden vindt. Heel interessant! (Nieuwsgierig naar de ‘waaltjes’? Kijk onderaan deze blogpost!)

Korte achtergrond

Het ministerie van OCW startte zeven jaar geleden met het landelijke programma Cultuureducatie met kwaliteit (CMK). Dit programma is bedoeld om scholen en culturele instellingen te ondersteunen bij het geven van goed cultuuronderwijs. In Zuid-Holland is Kunstgebouw penvoerder van het programma CMK. Kunstgebouw biedt alle gemeenten die deelnemen begeleiding en advies bij de realisatie van de plannen voor cultuuronderwijs. Daarnaast ontwikkelt Kunstgebouw binnen CMK op verzoek educatieve projecten.

Aandeel Typisch Pitti

In december 2019 kreeg ik het verzoek van Kunstgebouw om de auteurs van negen verschillende erfgoedprojecten te begeleiden. Om mee te denken met hun concepten, inhoudelijk kritisch te kijken naar de lessen (bijvoorbeeld naar de haalbaarheid van verschillende werkvormen) en hun lessen te redigeren. Een mooie uitdaging: ik werk steeds samen met andere auteurs om prachtige erfgoedlessen voor het basisonderwijs te verzorgen.

Zo begeleidde ik een auteur die lessen maakte over erfgoed in Zwijndrecht. Ik was betrokken bij het erfgoedproject rondom Hendrik-Ido-Ambacht en leerde veel over de gemeente Katwijk in het project Oorlogssporen (te vinden op www.canonvankatwijk.nl). En vier van de negen projecten gaan over erfgoed op het eiland Goeree-Overflakkee.


Titel lesmateriaal: Negen verschillende erfgoedprojecten, dus negen verschillende titels
Periode: december 2019 – december 2020
Opdrachtgever: Kunstgebouw
Doelgroep: groep 3 tot en met 8
Middelen: handleidingen voor leerkrachten
Bijzonder: In 2019 deed ik voor Kunstgebouw de eindredactie voor enkele handleidingen van projecten uit de programma’s Kijk|Kunst en Doe|Kunst. En van het een komt het ander!
Meer informatie: kunstgebouw.nl (De erfgoedprojecten zijn niet op één pagina te vinden. Ze staan vaak op de sites van de lokale instellingen.)


Dit is een werkblad uit de erfgoedlessen rondom Hendrik-Ido-Ambacht. Waaltjes zijn stenen die vroeger in de steenfabrieken langs de rivier De Noord gemaakt werden.

Werk van Typisch Pitti mei 2020: Wageningen University & Research – Smaakmissie Zuivel

Iedere maand schrijf ik een blogpost over één bijzonder educatief project, waaraan ik een bijdrage geleverd heb. In de blogpost van mei bespreek ik een project dat ik in de zomer van 2019 ontwikkeld heb in samenwerking met Wageningen University & Research. Leerlingen van groep 5 en groep 6 gaan op een missie: een zuivelmissie.

Juul is reisleidster. Ze neemt buitenlandse toeristen mee op een ‘Dairytour’: een toer over boerderijen, koeien, melk, kaas en vele andere melkproducten waar Nederland beroemd om is. Het is Juuls eerste keer dat zij de Dairytour geeft. Ze weet eigenlijk niet zoveel van het onderwerp. Kunnen de leerlingen Juul helpen?

De Smaakmissie Zuivel die ik ontwikkelde, hoort binnen een hele reeks missies. Wageningen University & Research heeft inmiddels meer dan tien verschillende missies voor alle doelgroepen binnen het basisonderwijs. Iedere Smaakmissie bestaat uit een introductie van de missie, lessen in de klas (met filmpjes en werkbladen), een excursie, een huiswerkopdracht en een kookopdracht.

In de Smaakmissie Zuivel helpen de leerlingen Juul en ontdekken tijdens die missie van alles over melkproducten. Binnen de lessen staat ook een excursie naar een melkveebedrijf op het programma. De lessenserie eindigt met een toetjesbuffet waarvoor de leerlingen hun ouders/verzorgers mogen uitnodigen.

Ik was betrokken bij het bedenken van het concept van de Smaakmissie Zuivel. Ik schreef alle teksten voor de zes online lessen, de werkbladen (16 stuks) en de handleiding voor de leerkracht. Daarnaast heb ik ook de filmscripts bedacht.


Titel lesmateriaal: Smaakmissie Zuivel
Periode: mei 2019 – augustus 2019
Opdrachtgever: Wageningen University & Research
Doelgroep: groep 5 en 6
Middelen: zes (gratis!) online lessen met filmpjes en printbare werkbladen, inclusief handleiding
Bijzonder: De Smaakmissies zijn een verdieping op de Smaaklessen. De Smaaklessen vormen een basispakket lessen voor de basisschool over gezonde voeding.
Meer informatie: https://www.smaaklessen.nl


 

Werk van Typisch Pitti april 2020: EDG Media – DNA-dialoog

Iedere maand schrijf ik een blogpost over één bijzonder educatief project, waaraan ik een bijdrage geleverd heb. Ook in deze bizarre coronacrisistijd gaat mijn werk door. Thuis blijf ik werken aan mooie, educatieve projecten. Voor de blogpost van deze maand heb ik weer een recent project uitgezocht. In samenwerking met EDG Media ontwikkelde ik een online les over de DNA-dialoog.

‘Ik ontwikkel een online les over de DNA-dialoog.’
‘Wat? Waarover gaat die les?’
Vraagtekens boven de hoofden van mijn familieleden en vrienden aan wie ik vertelde met welk project ik bezig was. Inderdaad: de DNA-dialoog. De online les gaat over het aanpassen van DNA in embryo’s, ook wel kiembaanmodificatie genoemd. De wetenschappelijke ontwikkelingen gaan op dit gebied heel erg snel. Met bepaalde technieken kunnen we in de toekomst misschien erfelijke ziekten of eigenschappen aanpassen in het embryo-DNA, nog voordat een kind geboren wordt. Wat vinden we hiervan? Is dat altijd wenselijk? Wanneer wel of wanneer niet? Een zeer interessante én relevante discussie die zeker de aandacht waard is.

De online les start met het opfrissen van basiskennis in de vorm van een interactieve quiz: wat is DNA? Waar bevindt zich het DNA? Wat is erfelijkheid?

Daarna krijgen de leerlingen uitleg over DNA-aanpassingen in embryo’s en welke toepassingen daarbij een rol kunnen spelen. Diverse afwisselende opdrachten helpen de leerlingen bij het vormen van hun mening in de DNA-dialoog. Ze verkennen hun eigen grenzen en krijgen begrip voor andere standpunten. De leraar heeft alleen een begeleidende rol. Want, ‘dé waarheid’ is er niet. Alle meningen tellen en mogen er zijn.

Ter afsluiting van de les krijgen de leerlingen een werkblad mee naar huis. Ze kunnen thuis met hun ouders/verzorgers een testje doen om hun kennis over deze les te delen.


Titel lesmateriaal: Knutselen met DNA – Kunnen we in de toekomst mensen ontwerpen?
Periode: november 2019 – januari 2020
Opdrachtgever: EDG Media
Doelgroep: groep 7 en 8 (po) en leerjaar 1 en 2 van het vmbo (vo)
Middelen: (gratis!) online les inclusief twee handleidingen (po en vo)
Bijzonder: In 2020 staat de DNA-dialoog centraal op verschillende data, plaatsen en manieren voor diverse doelgroepen. Overal worden Nederlanders uitgenodigd om mee te denken over dit belangrijke thema. Ook de mening van leerlingen telt. Bij enkele lesonderdelen wordt (anoniem) de feedback van de leerlingen verzameld. Deze gegevens worden toegevoegd aan de uitkomsten van andere gesprekken over de DNA-dialoog.
Meer informatie: dnadialoog.nl/lespakket


Wist je dat …
… de online les ook plusopdrachten bevat? Deze plusopdrachten zorgen voor verdiepingsstof, waardoor differentiatie mogelijk is.

Werk van Typisch Pitti maart 2020: Squla – adaptief rekenproject

Iedere maand schrijf ik een blogpost over één bijzonder educatief project, waaraan ik een bijdrage geleverd heb. Voor de blogpost van maart heb ik gekozen voor een recent project. Voor Squla werk ik (nog steeds) mee aan een groot rekenproject.

‘Spelen is de beste manier van leren,’ zegt Squla. Met de online materialen van Squla kunnen leerlingen op school én thuis op een leuke manier oefenen met alle basisschoolvakken. De online materialen van Squla zien er speels uit, maar de gedachten achter de materialen zijn zeer serieus …

In december 2019 veroverde ik een plekje in het rekenteam van Squla. Met een aantal collega’s maak ik opgaven voor nieuw materiaal van Squla. In 2017 verscheen een publicatie van SLO: Tussendoelen rekenen/wiskunde voor het primair onderwijs. In dit document staan rekendoelen (tussendoelen) die afgeleid zijn van de kerndoelen voor het rekenonderwijs. Kort gezegd zijn het heel specifieke doelen, die de algemene kerndoelen verduidelijken. Squla heeft zichzelf tot doel gesteld om rekenopgaven te maken bij al deze tussendoelen.

Extra mooi is, dat het online programma straks ‘adaptief’ werkt. Dat wil zeggen dat de sommen die een leerling maakt zich aanpassen aan het niveau van die specifieke leerling. Op basis van de resultaten die een leerling behaalt, bekijkt het programma welke sommen de leerling nodig heeft om nog te oefenen en/of om een stapje verder te kunnen.

Mijn eerste serie opgaven vielen in het SLO-domein ‘getallen – subdomein bewerkingen’. Ik maakte 210 (!) opgaven voor groep 6, 7 en 8 die gaan over bewerkingen met breuken. Hieronder een voorbeeld van een som voor groep 7.

Mijn tweede serie opgaven gingen over ‘delen met decimale getallen’. Voor groep 7 en 8 maakte ik 140 opgaven over dit onderwerp. Binnenkort zijn deze vragen allemaal online te vinden.

 


Titel lesmateriaal: Squla – project adaptief rekenen
Periode: december 2019 – heden
Opdrachtgever: Squla
Doelgroep: hele basisschool (ik werk aan de groepen 5 tot en met 8)
Middelen: online rekenopgaven
Bijzonder: In totaal worden er duizenden nieuwe rekenopgaven voor dit project gemaakt!
Meer informatie: squla.nl



Wist je dat …
… bij iedere rekenopgave een ‘wistjedatje’ hoort? Als een leerling een opgave heeft gedaan, verschijnt er een kort weetje. Vaak geeft dit ‘wistjedatje’ inzicht in de manier waarop de leerling de rekenopgave (ook) zou kunnen oplossen. Hierboven een voorbeeld van het wistjedatje bij de vraag over de kunstenaar (bovenaan deze blogpost).